بالیوودسریال ایرانیسینماسینمای ایران

بهترین فیلم‌های بروس لی که حتما باید ببینید

شاید این تصور وجود داشته باشد که فیلم‌های بروس لی بیشتر مناسب پسران کودک و نوجوان هستند. عدم وجود داستان‌های پر پیچ و تاب و شخصیت‌‌پردازی‌های سطحی احتمالا سبب می‌شود که یک فیلم بروس لی در تیررس چنین اتهامی قرار بگیرد. فارغ از این که علاقه‌مندی کودکان و نوجوانان ارزش هیچ فیلمی را پایین نمی‌آورد، چنین تصوری تا حدود زیادی کوته‌بینانه است. تمام فیلم‌های بروس لی واجد نکاتی کاملا منحصر به فردند که او را در جایگاهی متفاوت‌ با هر بازیگر اکشن و رزمی دیگری می‌نشاند. برای فهم همین موضوع سری به بهترین فیلم‌های بروس لی زده‌ایم.

برای لحظه‌ای فیلم‌های کسانی چون سیلوستر استالونه یا آرنولد شوارتزنگر را در نظر بگیرید. حتی آثار رزمی ‌کارانی چون جکی چان یا جت لی را دوباره مرور کنید؛ متوجه خواهید شد که هر کدام از این بازیگران را می‌توان با کس دیگری عوض کرد و در واقع بازیگر دیگری را جای آن‌ها نشاند. می‌شد دهه‌ی ۱۹۸۰ میلادی را با هر بازیگر عضلانی دیگری تصور کرد یا رزمی‌های امروزی را با افراد دیگری ساخت. چرا که هیچ‌کدام از این فیلم‌ها به طور کامل وابسته به بازیگر خود نیستند و تمام هست و نیستشان به وجود او بستگی ندارد.

اما بهترین فیلم‌های بروس لی چنین نیستند. همه‌ی آن‌ها فقط به خاطر بروس لی ساخته و فقط به خاطر او بر پرده افتاده‌اند. مخاطب هم زمانی فقط به خاطر بروس لی جلوی سینما صف بسته و بلیط خریده و فیلم را تماشا کرده و امروز هم تماشاگر فقط به خاطر او است که هر کدام از فیلم‌هایش را بر تصویر تلویزیون تماشا می‌کند. به ویژه در کشور خود ما که فیلم‌های بروس لی دوبله فارسی هم طرفداران بسیاری دارند و مخاطب زیادی را به خود جذب کرده‌اند.

عین این نکته را می‌توان با توجه به آخرین فیلم بروس لی متوجه شد؛ «بازی مرگ» در میانه‌ی ساخت مهم‌ترین دلیل وجودی خود را از دست داد. بروس لی در زمان فیلم‌برداری از دنیا رفت و افراد دیگری جایگزین او شدند. می‌شد از اول تمام سکانس‌ها را فیلم‌برداری کرد و فیلم بهتری ساخت. اما تهیه کنندگان فیلم چنین نکردند. آن‌ها خوب می‌دانستند که تمام جذابیت فیلم‌شان به همین گزاره‌ی «آخرین فیلم بروس لی» است که می‌تواند مانند یک ماشین تبلیغاتی بزرگ برای آن‌ها عمل کند. پس تمام سکانس‌های فیلم‌برداری شده‌ی او را نگه داشتند و حضور بازیگر تازه را طوری به تصویر درآوردند که تا می‌تواند شبیه به بروس لی باشد. هیچ بازیگر دیگری در تاریخ سینما وجود ندارد که شبیه به او بودن، فضیلتی را در کسی ایجاد کند.

از سوی دیگر جهان اکشن‌های هنگ کنگی جهان ویژه‌ای است که زیاد به دنیای اطرافش کاری ندارد. این جهان که بلافاصله قابل شناسایی است، مختصاتی دارد که حتی امروز هم چندان تغییر نکرده است. یکی از همین مختصات، تکیه کردن به سکانس‌های اکشن و رزمی برای پیش بردن قصه است. در این فیلم‌ها نه تنها گره افکنی‌ها، بلکه گره‌ گشایی‌ها هم در همین سکانس‌های رزمی و اکشن اتفاق می‌افتند. پس بقیه‌ی فیلم تنها سکانس‌های واسطه‌ای هستند که این سکانس‌های مهم‌تر را به هم وصل می‌کنند؛ یعنی درست همان قلمرویی که بروس لی پادشاه آن است. پس او نه تنها اکشن‌های هنگ کنگی را به کمال رساند، بلکه توجه جهانیان را هم به سوی این سینما جلب کرد. در واقع در صورت عدم حضور او بر پرده، مخاطب غربی هیچ‌گاه با این سینمای غنی و پر هیجان آشنا نمی‌شد. در چنین قابی است که کسانی او را مانند یک اسطوره بالا می‌برند و بهترین فیلم‌های بروس لی را مدام به تماشا می‌نشینند.

اما بروس لی فقط این نیست. او روزگاری با سریالی چون «زنبور سبز» در آمریکا شهرتی برای خود دست و پا کرده بود. زمان، دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی بود و هنوز چند سالی با آن فیلم‌ها که امروزه به عنوان بهترین فیلم‌های بروس لی می‌شناسیم، فاصله وجود داشت. اما از همان سریال هم می‌توان متوجه کاریزمای ذاتی این هنرپیشه شد؛ این که حتی بیشتر از ستاره‌ی اصلی داستان یعنی ون ویلیامز در مرکز توجه است و می‌درخشد. از سوی دیگر او رزمی‌کار درجه یکی هم بود. بسیاری از ویدئوهای غیرسینمایی او هنوز هم در دسترس هستند که نشان از توانایی بالای جسمانی‌اش و هم‌چنین برخورداری از شیوه‌ی منحصر به فردی در کونگ فو دارند. این‌ها می‌رفت تا به برگ برنده‌ی او بر پرده‌ی سینما تبدیل شوند.

اما چه چیزی امروزه باعث شده که یک نوجوان یا یک علاقه‌مند به سینما بنشیند و بهترین فیلم‌های بروس لی را مدام به تماشا بنشیند؟ بخشی از این موضوع به شخصیت مرموز او در هر فیلم بازمی‌گردد و بخش دیگری از آن هم به صورت سنگی‌اش که انگار هیچ احساسی در آن نیست. در چنین شرایطی است که بروس لی می‌تواند به نماد قهرمانان عدالت‌خواهی تبدیل شود که خود را وقف مبارزه‌ی خود کرده‌اند و به چیز دیگری نمی‌اندیشند. وی زمانی آن قدر در دنیا شناخته شد که کسی نمی‌توانست مرگش را باور کند و مرگ او هم مانند مرگ بسیاری از ستاره‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت و دوستداران تئوری توطئه مدام به آن بال و پر دادند. اما همین مرگ هم کامل کننده‌ی همان جنبه‌ی مرموزی بود که بر پرده‌ی سینما ترسیم می‌کرد. شخصیت او در اکثر فیلم‌هایش چونان قهرمانان سینمای وسترن از ناکجا سر و کله‌اش پیدا می‌شد و پس از سر و سامان دادن به امور، بدون هیچ چشم داشتی به زندگی گذشته‌ی خود در تاریکی بازمی‌گشت. مرگ او هم چنین کیفیتی داشت و انگار از ناکجا آمده بود که سینمایی را به جهانیان بشناساند و دوباره به همان تاریکی بازگردد. با توجه به همه‌ی این‌ها، فیلم‌های بروس لی به ترتیب جذابیت در لیست زیر دسته‌بندی شده‌اند.

از دست ندهید
۱۰ فیلم غم‌انگیز که بر اساس داستان‌های واقعی ساخته شده‌اند
کتاب افکار بارز اثر بروس لی نشر میلکان

۶. بازی مرگ (The Game Of Death)

بازی مرگ

  • کارگردان: رابرت کلوز و بروس لی
  • بازیگران: بروس لی، جیمز تین، کیم تائه چونگ کریم عبدالجبار
  • محصول: ۱۹۷۸، هنگ کنگ
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۵.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۴۶٪

«بازی مرگ» آخرین فیلم بروس لی است. متاسفانه در حین ساختن این فیلم بروس لی از دنیا رفت و ساخته شدن آن هم چند سالی به دست فراموشی سپرده شد. اما شهرت روزافزون این بازیگر پس از مرگ چنان بود که سازندگان نمی‌توانستند قید تصاویر فیلم‌برداری شده‌ی خود را بزنند. می‌شد فیلم را دوباره با بازیگر دیگری ساخت. اما حقیقت این است که چنین چیزی امکان پذیر نبود، علاوه بر افزایش بسیار زیاد هزینه‌ها، این فیلم فقط قرار بود که به خاطر بروس لی بر پرده اکران شود و بدون او هیچ دلیلی برای ساخته شدنش وجود نداشت. قطعا کسی هم برای خریدن فیلمی از بروس لی که خودش در آن حضور ندارد، پولی پرداخت نمی‌کرد.

پس سازندگان تصمیم گرفتند که تمام سکانس‌های حضور بروس لی را نگه دارند، بدل‌کارانی شبیه به او استخدام کنند، برای ساختن تصاویر تازه دوربین را طوری بکارند که چهره‌ی شخص و بازیگر تازه به طور کامل در آن نمایان نباشد و با گریم کردن آن فرد تازه، به ویژه کیم تائه چونگ که جای بروس لی را در اکثر سکانس‌ها گرفته و کمی هم به وی شبیه بود، این احساس را به وجود آورند که این بازیگر هنوز زنده است و قربانیانش را مانند همیشه، یکی یکی به زانو در می‌آورد.

قطعا در چنین قابی فیلم دچار شلختگی می‌شود. فیلم‌های بروس لی هر عیب و ایرادی که داشتند، نمی‌شد به آن‌ها این ایراد را گرفت که یک دست نیستند. برای کسی که با لقب اژدها در دنیا معروف بود، این یک دستی اهمیت ویژه‌ای داشت. در مقدمه گفته شد که اصلا هویت این فیلم‌ها به اهمیت سکانس‌های رزمی در دل فیلم‌نامه و تکیه بر توانایی‌های بازیگر اصلی خود بر پرده گره خورده بود. به همین دلیل فیلم‌های بروس لی اژدها وارد می‌شود و خشم اژدها میان طرفداران چنین محبوب هستند؛ چرا که سازندگان به درستی می‌دانند که باید روی کاریزما و توانایی این بازیگر حساب کنند.

حال تصور کنید در بخش مهمی از فیلم بروس لی حضور ندارد و در آن بخشی هم که هست، باید طوری در دل داستان قرار بگیرد که به نحوی به بقیه‌ی اثر سنجاق شود؛ در چنین شرایطی نه تنها از کیفیت سکانس‌های رزمی کاسته می‌شود، بلکه کلیت فیلم هم از انسجام خارج می‌شود. پس «بازی مرگ» در لیست بهترین فیلم‌های بروس لی در جایگاه آخر قرار می‌گیرد.

اما فیلم «بازی مرگ» در گیشه بسیار موفق بود. در دنیا نزدیک به ۵۰ میلیون دلار فروخت که با توجه به بودجه‌ی پایینش، رکوردی به حساب می‌آمد. حضور کریم عبدالجبار، ستاره‌ی بزرگ ان بی ای دیگر نقطه جذابیت فیلم است اما دلیل کافی برای چنین فروشی نیست. دلیل اصلی به علاقه‌ی مردم برای تماشای آخرین فیلم بروس لی بازمی‌گردد. از میان فیلم‌های بروس لی دوبله فارسی، این یکی دوبله‌ی خوبی دارد و زنده یاد حسین معمار به جای این بازیگر گویندگی کرده است.

سه مبارزه‌ی نهایی این فیلم بروس لی، امروزه از نمادین‌ترین سکانس‌های رزمی تاریخ سینما هستند.

«بیلی لو، یکی از سرشناس‌ترین بازیگران فیلم‌های اکشن و رزمی است. او مدتی است که با یک تشکیلات خلافکاری اهل کره دچار مشکل شده. آن‌ها از او می‌خواهند که با آن‌ها برای قاچاق و حمل سلاح همکاری کند اما بیلی قصد انجام چنین کاری را ندارد. پس دستور مرگ او از سوی سران آن گروه گنگستری صادر می‌شود …»

تابلو شاسی آواویز مدل پوستر فیلم طرح بازی مرگ بروس لی کد 4G442

۵. رییس بزرگ / مشت‌های خشم (The Big Boss)

رییس بزرگ

  • کارگردان: لو وی
  • بازیگران: بروس لی، ماریا یای و هانگ یین چیه
  • محصول: ۱۹۷۱، هنگ کنگ
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۶.۹ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۶۹٪
از دست ندهید
هر آنچه درباره فیلم لایو اکشن «هرکول» دیزنی می‌دانیم

«رییس بزرگ» یکی از موفق‌ترین فیلم‌های زمان خود در گیشه بود. با یک بودجه‌ی ۱۰۰ هزار دلاری نزدیک به ۵۰ میلیون دلار فروخت و بروس لی را به اوج شهرت رساند. پس از این فیلم بود که نام بروس لی به عنوان یکی از بازیگران مهم سینمای رزمی سر زبان‌ها افتاد و در عرض یکی دو سال بعدش هم تبدیل به یکی از پولسازترین ستارگان دنیا شد، تا آن جا که حتی ستارگان هالیوود را هم تحت تاثیر خودش قرار داد.

اما این فیلم اهمیت دیگری هم دارد. این اهمیت از ساختار فیلم سرچشمه می‌گیرد که در واقع سنگ بنای دیگر فیلم‌های این بازیگر را می‌گذارد و تبدیل به الگوی فیلم‌های بروس لی به ترتیب می‌شود؛ داستان‌های ساده و یک خطی و لاغر، تاکید بر توانایی‌های رزمی قهرمان داستان، عدم وجود سلاح گرم و تکیه بر مشت و لگد و حرکات رزمی برای پیروزی بر حریفان، شخصیت‌پردازی‌های تک بعدی، عدم جلوه‌گری‌های فرمی و در نهایت نمایش جدالی درونی و بیرونی برای مبارزه و ایستادن در سمت عدالت.

در «رییس بزرگ» بیش از هر فیلم بروس لی دیگری بر جنبه‌ی درونی این مبارزه و جدال تاکید شده است. بخشی از داستان فیلم به کشمکش‌های درونی شخصیت اصلی فیلم برای قدم نهادن در مسیر عدالت‌خواهی و حق‌طلبی اختصاص دارد. قهرمان داستان به مادرش قولی داده، اما ناگهان در شرایطی قرار گرفته که باید بین قول به مادر و ایستادن سمت درست ماجرا و کمک به ستم‌دیدگان، یکی را انتخاب کند. این موضوع فیلم را به لحاظ شخصیت‌پردازی و اخلاقی به اثری عمیق‌تر از دیگر فیلم‌های بروس لی تبدیل می‌کند. اما با وجود چنین نکته‌ای، چرا «رییس بزرگ» در این جایگاه قرار می‌گیرد و مثلا در صدر فهرست بهترین فیلم‌های بروس لی نیست؟

دلیل این موضوع این اصل ساده بازمی‌گردد که قهرمان داستان هنوز آن قهرمان نمونه‌ای که از بروس لی می‌شناسیم نیست و هنوز فاصله‌ای با آن قهرمان پحته وجود دارد. بنابراین نمی‌توان «رییس بزرگ» را اثری به تمامی متعلق به این بازیگر دانست و دلایل دیگری هم برای ساخته شدنش وجود دارند. گرچه خود جناب بروس لی در نوشتن فیلم‌نامه نقشی کلیدی داشته است اما هنوز زمانی نیاز است که مخاطب او را روی پرده به همان چابکی و پختگی آثار بعدی‌اش ببیند. البته بخشی از این موضوع کاملا طبیعی است؛ بالاخره این فیلم اولین اثری است که بروس لی را به هنرپیشه‌ای سرشناس با قابلیت‌های مشخص تبدیل می‌کند.

انگار باید «رییس بزرگ‌» ساخته می‌شد تا پرسونای بروس لی بر پرده سینما شکل بگیرد و در آثار بعدی محکم‌تر و سرسخت‌تر ظاهر شود. در واقع این فیلم برای او جایگاه پیله‌ای را دارد که با گشوده شدنش، پرسونای بازیگری بروس لی شکل می‌گیرد. پس گرچه وجودش در بین فیلم‌های این بازیگر حیاتی است، اما در چهارچوب یک اثر مستقل به خوبی بهترین فیلم‌های بروس لی نیست.

«چنگ آدم سر سخت و همه فن حریفی است. او به مادرش قول داده که در هیچ مبارزه‌ای شرکت نکند و سر به راه شود. دلیل این موضوع به توانایی‌های رزمی بسیارش بازمی‌گردد. در این میان عمویش او را به جزیره‌ای می‌فرستد تا به همراه اعضای خانواده‌اش در یک کارخانه‌ی یخ مشغول به کار شود و راه و رسم زندگی را بیاموزد. اما مشکل از جایی شروع می‌شود که برخی از کارگرها به طور اتفاقی متوجه می‌شوند که رییس کارخانه در پوشش کارش در حال تجارت مواد مخدر است. پس رییس دستور کشتن این کارگرها را صادر می‌کند. حال چنگ سر یک دو راهی گیر کرده؛ یا باید به کارگرها کمک کند یا این که سر قولش به مادر بماند …»

تابلو بوم طرح بروس لی کد LAV-811

۴. راه اژدها / بازگشت اژدها (The Way Of The Dragon / Return Of The Dragon)

راه اژدها

  • کارگردان: بروس لی
  • بازیگران: بروس لی، نورا میائو، هوانگ این شیک و چاک نوریس
  • محصول: ۱۹۷۲، هنگ کنگ
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۶٪

فیلم بروس لی «راه اژدها» که با نام «بازگشت اژدها» هم شناخته می‌شود، ادامه دهنده‌ی ماجراجویی‌های شخصیت اصلی فیلم «خشم اژدها» و در واقع دومین فیلم از سه‌گانه‌ی اژدهای بروس لی است. در فیلم‌های بروس لی خشم اژدها و راه اژدها، قهرمان داستان با گردن کلفت‌هایی با نمادهای ژاپنی دست در گریبان است و سعی می‌کند از تکنیک‌های کونگ فو به عنوان یک هنر رزمی چینی، علیه توانایی‌های کاراته‌بازهای ژاپنی استفاده کند. در واقع این فیلم‌ها انگار با این نیت ساخته شده‌اند که نشان دهند هیچ ورزش رزمی به اندازه‌ی کونگ فو کارآمد نیست و نمی‌‌توان با هیچ چیزی بهتر از کونگ فو از پس دیگران برآمد. حال بماند که اصولا یکی از آموزه‌های کونگ فو دوری از مبارزه و دوری جستن از خشونت است.

از دست ندهید
۱۰ حیوان خانگی بدجنس انیمیشن‌های دیزنی

اتفاقا همین موضوع دوری از خشونت در فیلم «رییس بزرگ» زیر ذره‌بین فیلم‌ساز قرار گرفته و در آن جا تلاش شده بود که تمایز و تفاوت میان اعمال خشونت در راه درست و راه اشتباه نمایش داده شود. اما حالا قهرمان داستان می‌داند که از زندگی چه می‌خواهد؛ او آماده است که از دشمنان عدالت و زورگویان انتقام بگیرد و حق تک تکشان را کف دستشان بگذارد. اما حال چرا ژاپنی‌ها؟

این موضوع به درگیری تاریخی ژاپن و چین بازمی‌گردد و از غمی می‌گوید که هنوز در دل مردم چین به خاطر حمله و اشغال ارتش ژاپنی در قرن بیستم وجود دارد و بارش بر دوش آن‌ها سنگینی می‌کند و حال انگار قهرمانی پیدا شده که می‌تواند توانایی‌های چینی‌ها را به آن‌ها نشان دهد و انتقام بگیرد و در واقع اعاده‌ی حیثیت کند. حتی سال‌ها بعد وقتی فیلمی از استاد و مراد رزمی بروس لی یعنی یعنی ایپ من با همین نام «ایپ من» (Ip Man) هم ساخته شد، باز هم تمرکز سازندگان بر همین درد تاریخی بود و آن‌ها سعی در نمایش دادن برتری رزمی چینی‌ها به توانایی‌های رزمی‌ ژاپنی‌ها داشتند؛ چون بالاخره کاراته ورزشی ژاپنی است.

قصه‌ی فیلم بروس لی «راه اژدها» در ایتالیا می‌گذرد و در شهر رم. به همین دلیل هم حضور دار و دسته‌هایی شبیه به دار و دسته‌های مافیایی در فیلم جلب توجه جلوه می‌کند و با توجه به رویکرد پارودیک فیلم‌سازان، حال و هوایی خنده‌دار هم به خود گرفته است. البته این تصویر دلقک‌وار از گنگسترها دلیلی ایدئولوژیک هم دارد؛ بالاخره بروس لی قهرمان مردم نیازمند بود و باید می‌توانست که از آنان در برابر زورگویان دفاع کند، پس هر چه این تصویر کاریکاتوری‌تر، نیاز به دفع آن‌ها هم بیشتر.

از سوی دیگر حضور چاک نوریس در فیلم «راه اژدها» جلب توجه می‌کند. اگر به داستان فیلم توجه کنید متوجه خواهید شد که حضور قهرمان درام در داستان به خاطر تماسی است که یکی از همین مظلومان با هنگ کنگ گرفته است. حال طرف مقابل، یعنی همان باند خلافکاری هم پس از ناکامی‌های بسیار در برابر قهرمان داستان، تصمیم به استخدام یک حرفه‌ای می‌گیرد. پس چاک نوریس به عنوان یکی از رزمی‌کاران سرشناس آن زمان سینمای آمریکا پا به میدان می‌گذارد تا در برابر بروس لی صف‌آرایی کند. پس این انتخاب هم می‌تواند انتخابی ایدئولوژیک باشد. جدال میان چاک نوریس و بروس لی در کلوسئوم، در حالی که یکی لباس سنتی چینی به تن دارد و دیگری لباس کاراته‌کاران را به تن کرده، یکی از معروف‌ترین سکانس‌های رزمی در تاریخ سینما است و شاید معروف‌ترین سکانس رزمی فیلمی از بروس لی هم باشد.

«ایتالیا، شهر رم. عده‌ای هنگ کنگی در این شهر رستورانی به راه انداخته‌اند و از این طریق روزگار می‌گذرانند. اما یک باند تبهکاری مانع کسب و کار آن‌ها شده و مدام برایشان دردسر درست می‌کند. یکی از رستوران‌داران موضوع را با عمویش در هنگ کنگ در میان می‌گذارد و او هم برای کمک فردی به نام تانگ لونگ را به رم می‌فرستد. اما به محض ورود او اهالی رستوران اعلام می‌کنند که نیازی به کمک وی ندارند، چرا که خودشان در حال تمرین کاراته هستند و می‌توانند از پس دیگران برآیند. در همین حال دوباره سر و کله‌ی خلافکاران پیدا می‌شود و تانگ برای کمک پیش قدم می‌شود …»

ماگ طرح شخصیت بروس لی

۳. مارلو (Marlowe)

مارلو

  • کارگردان: پل بوگارت
  • بازیگران: بروس لی، جیمز گارنر و ریتا مورنو
  • محصول: ۱۹۶۹، آمریکا
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۶.۴ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز:

احتمالا با نام فیلیپ مارلو آشنایی دارید. این شخصیت را ریموند چندلر را در مجموعه رمان‌هایی پلیسی خلق کرد که برخی آن‌ها را بهترین رمان‌های سیاه یا نوآر تاریخ می‌دانند. فیلیپ مارلو یک کارآگاه خصوصی تودار، سر در گریبان، رک‌گو، زیرک و البته بسیار بدشانس بود که در ابتدای هر رمان پرونده‌ای به ظاهر ساده را می‌پذیرفت اما ناگهان خود را در پیچ و تاب یک عملیات جنایی گسترده می‌دید که عموما یک سرش یک گردن کلفت ثروتمند حضور دارد و سر دیگرش زنی اغواگر که از همان لحظه‌ی اول پای فیلیپ مارلو را به ماجرا باز کرده است.

قبل از پرداختن به خود فیلم این نکته را باید گفت که بروس لی در این فیلم نقش اصلی را بر عهده ندارد و نقش فیلیپ مارلو را جیمز گارنر به شکل معرکه‌ای بازی کرده است. اگر این لیست هدف خاصی نداشت و قرار نبود که بهترین فیلم‌های بروس لی را انتخاب کنیم، با کمال میل حاضر بودم که آن را در صدر فهرست بنشانم. تا به همین جا هم حتما متوجه شده‌اید که اصلا با فیلمی رزمی که با حال و هوای آشنای آثار بروس لی همخوان است، سر و کار نداریم. در این جا اثری جنایی و معمایی حضور دارد که یک سرش کارآگاهی با بازی معرکه‌ی جیمز گارنر وجود دارد و سر دیگرش معمایی پیچیده که باید حل شود.

از دست ندهید
۱۰ قهرمان فاز چهارم دنیای سینمای مارول و قدرت آن‌ها در برابر تانوس

در آن سال‌ها شخصیت فیلیپ مارلو هنوز با بازی بازیگری چون همفری بوگارت در فیلم «خواب بزرگ» (The Big Sleep) شناخته می‌شد و هنوز زمانی تا ساخته شدن فیلمی چون «خداحافظی طولانی» (The Long Goodbye) با بازی الیوت گلد و کارگردانی رابرت آلتمن فاصله وجود داشت تا هالیوود تصویری تازه از این شخصیت همه فن حریف ارائه دهد. حضور بروس لی هم در این فیلم چندان چشمگیر و زیاد نیست، پس شاید برای علاقه‌مندان به فیلم‌های او اثر جذابی نباشد. اما قطعا اگر اهل تماشای یک فیلم خوب هستید، تماشای «مارلو» حسابی لذت بخش است.

فیلم با اقتباس از رمان «خواهر کوچیکه» اثر ریموند چندلر ساخته شده است. در آن زمان فقط دو کتاب «خداحافظی طولانی» و همین یکی از ریموند چندلر به فیلم تبدیل نشده بود. انتخاب نام مارلو هم نشان از اهمیت این نقش نزد سازندگان داشت؛ انگار آن‌ها قصد داشتند که اعتباری در حد شرلوک هلمز، مخلوق سر آرتور کانن دویل یا هرکول پوآرو مخلوق آگاتا کریستی به او ببخشند. اما باید پذیرفت که سر و وضع این داستان‌های سیاه، با آن قصه‌های معمامحور قدیمی‌تر فرق دارد؛ بسیاری از خوانندگان به این دلیل کتاب‌هایی این چنین را می‌خوانند که فضاسازی تیره و تار آن‌ها را دوست دارند و نویسنده هم بیش از هر چیز به خلق درست این فضا فکر می‌کند و خلق شخصیت و هم‌چنین خلق معما در درجه‌ی دوم اهمیت قرار دارد. حتی قصه هم فرع بر این فضا است و اگر فضاسازی درستی وجود نداشته باشد، قصه هم به خوبی شکل نخواهد گرفت. خوشبختانه پل بوگارت از پس خلق همه‌ی این موارد برآمده است.

«زنی از کانزاس به لس آنجلس می‌آید و از کارآگاه خصوصی فیلیپ مارلو می‌خواهد که برادرش را که مدتی است گم شده، پیدا کند. مارلو این پرونده را می‌پذیرد و در ابتدا به هتلی که برادر آن زن در آن اقامت داشته سر می‌زند و از اهالی آن جا پرس و جو می‌کند تا شاید سرنخی گیر بیاورد. اما در حین بازگشت از راه پله متوجه می‌شود که جسدی روی میز پذیرش هتل افتاده است. مارلو از آن جا به دفتر کارش بازمی‌گردد اما …»

کتاب حق السکوت اثر ریموند چندلر انتشارات مروارید

۲. مشت خشم / خشم اژدها (Fist Of Fury)

خشم اژدها

  • کارگردان: لو وی
  • بازیگران: بروس لی، نورا میائو و ریکی هاشیموتو
  • محصول: ۱۹۷۲، هنگ کنگ
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۳٪

فیلم‌های بروس لی خشم اژدها، «راه اژدها» و «اژدها وارد می‌شود» یک سه‌گانه‌ی معرکه هستند که پشت سر هم ساخته شدند و بروس لی را به اوج شهرت رساندند. در این فیلم‌ها آن قهرمان داستان «رییس بزرگ» حالا راهش را پیدا کرده و می‌داند که باید در کدام سو بایستد. از سوی دیگر در هنرهای رزمی هم چنان توانا شده که هیچ کس جلودارش نیست و نمی‌تواند با او برابری کند. این یکی که رسما سکانسی مفصل دارد که این موضوع را به ما ثابت می‌کند؛ سکانسی که جناب بروس لی وارد باشگاهی ژاپنی می‌شود و از پس تمام رزمی کاران نگون بخت آن جا برمی‌آید.

«خشم اژدها» یا «مشت خشم» اولین فیلم این مجموعه یا سه گانه است. در این جا داستان با یک انتقام‌گیری آغاز می‌شود اما فیلم قرار نیست به یک موضوع انتقام‌گیری ساده و فردی بپردازد. در ذیل مطلب فیلم «راه اژدها» به این موضوع اشاره شد که چینی‌ها آثار مختلفی با محوریت انتقام از ژاپنی‌ها ساخته‌اند. در عمده‌ی این فیلم به موضع اشغال کشورشان توسط ارتش ژاپن در نیمه‌ی ابتدایی قرن بیستم اشاره دارند و پیدا شدن سر و کله‌ی یک قهرمان، برای آن‌ها معنایی فراتر از یک قهرمان سینمایی دارد. اما اگر این فیلم چنین ویژگی داشت قطعا هیچ‌گاه نمی‌توانست تا به امروز دوام بیاورد و این همه جذاب باشد؛ چرا که شامل مرور زمان می‌شد. پس این جذابیت به وجود چیزهای دیگری بازمی‌گردد.

اول این که بازی بروس لی در این جا پخته‌تر از دیگر فیلم‌های او است و حتی از فیلم اول فهرست هم چشم‌گیرتر است. نکته‌ی دوم به شخصیت‌پردازی خوب سازندگان بازمی‌گردد. در این جا شخصیت‌هایی چندوجهی وجود دارند که در کمتر فیلم بروس لی قابل رویت هستند. اما مهم‌ترین نکته حتما به طراحی سکانس‌های نبردی بازمی‌گردد که قطعا تمام نقطه قوتش را از هنرنمایی قهرمانش می‌گیرد. ضمن این که کارگردان هم آن قدر عاقل است تا دوربینش را درست بکارد و اجازه دهد که تماشاگر از توانایی بازیگرش بر پرده لذت ببرد.

از سوی دیگر قصه‌ی این انتقام‌جویی به یک درگیری اخلاقی هم پیوند می‌خورد. اگر در «رییس بزرگ» این مساله‌ی اخلاقی زیر پا گذاشتن قول به مادر بود، در این جا مساله فراتر رفتن از دستورات استاد در میان است؛ موضوعی که برای یک رزمی‌کار چینی نه تنها امری خوشایند نیست، بلکه شاید امری غیرمقدس هم شمرده شود.

از دست ندهید
زبان والریایی سریال «خاندان اژدها» چطور ابداع شد؟

فیلم با بودجه‌ی ۱۰۰ هزار دلاری ساخته شد و به فروشی عظیم دست یافت. شهرتش هم آن قدر زیاد شد که هنوز این جا و آن جا اکران‌های جمع و جوری دارد و کسانی برایش بلیط می‌خرند. ضمن این که نام اصلی فیلم «مشت خشم» یا «ارتباط چینی» است اما در ایران با نام «خشم اژدها» شناخته می‌شود. در میان فیلم‌های بروس لی دوبله فارسی، «خشم اژدها» یکی از بهترین دوبله‌ها را دارد.

«در سال ۱۹۰۸، شن ذن به شانگهای بازمی‌گردد تا با نامزد خود ازدواج کند. در این میان او متوجه می‌شود که استادش بنا به دلایل نامعلومی مرده است. ظاهرا یک بیماری باعث مرگ استاد شده اما شن ذن این موضوع را باور ندارد و فکر می‌کند که این موضوع ارتباطی با فردی به نام سوزوکی دارد که استاد ژاپنی کاراته در آن نزدیکی است. مشکل این جا است که ژاپنی‌ها قدرت بسیاری دارند و اهالی شانگهای از آن‌ها دوری می کنند. اما شن ذن چنین قصدی ندارد …»

کتاب بدنسازی به روش بروس لی اثر جان لیتل

۱. اژدها وارد می‌شود (Enter The Dragon)

اژدها وارد می‌شود

  • کارگردان: رابرت کلوز
  • بازیگران: بروس لی، جیم کلی و بلو یئونگ
  • محصول: ۱۹۷۳، آمریکا و هنگ کنگ
  • امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۷.۶ از ۱۰
  • امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۸۸٪

رسیدیم به فیلم اول فهرست یعنی «اژدها وارد می‌شود». همین ابتدا به این موضوع اشاره کنم که دلیل قرار گرفتن فیلم در این جایگاه به دو نکته‌ی اساسی بازمی‌گردد؛ اول قصه‌ی پیچیده‌تری که در این جا وجود دارد و دوم کارگردانی رابرت کلوز که یک سر و گردن بالاتر از بقیه‌ی فیلم‌های بروس لی است و به دلیل اصلی انتخاب ما تبدیل می‌شود. خلاصه که در میان بهترین فیلم‌های بروس لی، این یکی چیز دیگری است و تا حدود بسیاری خود را از چنگ آن الگوهای ثابت که در مقدمه به آن‌ها اشاره شد و تمام فیلم‌های این بازیگر از آن‌ها بهره برده‌اند، رهانیده است. شاید اگر بروس لی عمر بیشتری می‌کرد، فیلم‌هایش یواش یواش سر و شکل متفاوتی می‌گرفتند و داستان‌های آن‌ها مدام پیچیده‌تر می‌شد.

نکته‌ی بعد این که هیچ کدام از فیلم‌های بروس لی تا این اندازه در سرتاسر دنیا موفق نبودند. فروش ۴۰۰ میلیون دلاری آن با وجود یک بودجه‌ی محدود ۹۰۰ هزار دلاری، هنوز هم به لحاظ سودآوری رکوردی در تاریخ سینما به حساب می‌آید. ضمن این که با توجه به سال ساخت فیلم و قیمت آن روزهای بلیط سینما، نشان از حضور خیره کننده‌ی مردم سراسر دنیا در سالن‌های سینما و صف‌های طولانی جلوی در گیشه‌ها دارد.

اگر در فیلم‌های سابق، بروس لی به رقابت با شاگردان اساتید کاراته می‌پرداخت، انگار در این جا قرار است از هر رشته‌ی رزمی یک نماینده وجود داشته باشد. یک تشکیلات تبهکاری یک مسابقه‌ی بزرگ در یک جزیره برپا کرده و قهرمان داستان باید در این مسابقات شرکت کند. اما این فقط یک بخش ماجرا است؛ او ماموری است که باید سر از کار این باند تبهکاری درآورد اما مشکل این جا است که پای یک انتقام‌جویی شخصی هم به این پرونده بازمی‌شود و همه چیز را پیچیده‌تر می‌کند.

پس در این جا با داستان پیچیده‌ای روبه‌رو هستیم و قرار است که قهرمان داستان عواطف مختلفی را نمایش دهد. در چنین چهارچوبی، سازندگان فراموش نکرده‌اند که چه کسی در نقش اصلی فیلم حضور دارد و سکانس‌های رزمی معرکه‌ای برای هنرنمایی او آماده کرده‌اند. در نهایت این که این فیلم قدم بزرگی برای بروس لی به حساب می‌آمد؛ چرا که حال می‌شد او را در نقشی غیر از یک کونگ فوکار تنها دید و نقش مردی را به او سپرد که فقط با توانایی‌های رزمی‌اش شناخته نمی‌شود.

اگر علاقه دارید که بدانید چرا باید از بین فیلم‌های بروس لی «اژدها وارد می‌شود» را در صدر بهترین فیلم نشاند فقط کافی است که به سکانس پایانی یا همان سکانس آینه‌ها دقت کنید که انگار ادای دینی به فیلم «بانویی از شانگهای» (The Lady From Shanghai) اثر ارسن ولز و سکانس آینه‌های باشکوه آن فیلم است.

«لی به دنبال به ادام انداختن یک باند قاچاق مواد مخدر است. در این میان او متوجه می‌شود که یکی از اعضای وفادار به رییس این تشکیلات، قاتل خواهرش است. در این میان یک مسابقه‌ی بزرگ هنرهای رزمی در یک جزیره برپا شده و لی متوجه می‌شود که گرداننده‌ی این مسابقات، رییس همان تشکیلات قاچاق مواد مخدر است. پس به همراه دو استاد هنرهای رزمی دیگر عازم این جزیره می‌شود تا بتواند در این مسابقات شرکت کند. گرچه مقصود اصلی او انتقام گرفتن از این باند تبهکاری است …»

کتاب چراهای شگفت انگیز هنرهای رزمی اثر کریس پلان انتشارات محراب قلم

دیدگاهتان را بنویسید

دکمه بازگشت به بالا